Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – ABD ve İran arasındaki ilişkilerdeki en önemli kırılma noktası “1979 devrimi” oldu. Devrim öncesinde Şah Muhammed Rıza Pehlevi tarafından yönetilen İran, ABD ile o kadar yakın ilişkilere sahipti ki ABD’nin 39. Başkanı Jimmy Carter, 1978 yılına eşiyle birlikte Tahran’da girdi. Ancak bu yakınlığın yerini düşmanlığa bırakması çok uzun sürmedi. 1979 yılında Şah’ın devrilmesinin ardından İran İslam Cumhuriyeti’nin ilan edilmesiyle birlikte ABD, İran’da “Büyük Şeytan” olarak anılmaya başlandı. İlişkiler bu noktadan sonra o kadar gerildi ki 2002 yılında ABD Başkanı George W. Bush, yaptığı açıklamada İran’ı “şer ekseni” olarak tanımladığı ülkeler arasına dahil etti. 

GÜNÜMÜZE KADAR GELEN BİRÇOK SORUNUN TEMELİ 1953 DARBESİ OLDU 

İran ve ABD arasındaki günümüzdeki ana sorunların bazılarının temeli, 1953 yılında İran’da ABD ve İngiltere destekli darbe girişimiyle atıldı. İran; zengin petrol yataklarıyla sanayisi gelişmiş ve enerjiye ihtiyaç duyan Batılı ülkeler için önemli bir ülkeydi. İngiltere, bu petrol yatakları üzerinde 1951 yılına kadar tekel sahibiydi ve İranlıların bu konuda ne düşündüğünün Londra için pek de bir önemi yoktu. Ancak bu durum 28 Nisan 1951’de Muhammed Musaddık’ın İran Başbakanı olmasıyla değişti. Musaddık, İngilizlerin İran’a ait petrol kaynaklarını kendilerininmiş gibi kullanmasından rahatsızdı ve göreve geldikten kısa süre sonra İran’da İngilizlere ait petrol altyapısını millileştirdi. 

İngilizlerin Musaddık’ın bu hamlesine yanıtı çok sert oldu. İran Başbakanı ile ortak bir zemin bulamayacağını anlayan Londra; ABD’deki Eisenhower yönetimini ve CIA’yı bir darbe planlamaya ve uygulamaya ikna etti. Kısa süre sonra Musaddık’a karşı planlanan darbe girişimine yönelik ilk adım atıldı ancak ilk girişim başarısız oldu ve Şah, öfkeli protestolar karşısında İran’dan kaçtı. Ancak ABD ve İngiltere’nin ikinci darbe girişimi başarılı oldu ve Musaddık devrildi. Şah ülkeye geri dönmüş ve iktidar karşılığında ABD, İngiliz ve Fransız petrol şirketlerine İran petrol endüstrisinin yüzde 40’lık sahipliğini 25 yıllığına veren bir anlaşmayı kabul etmişti. Bu noktadan sonra İran Şahı, ABD için stratejik müttefiklerden birine dönüştü. Sovyetler Birliği sınırında, petrol açısından oldukça zengin olan bir ülkenin Soğuk Savaş yıllarında ABD saflarında olması; Washington’un hem enerji açısından elini güçlendirecek hem de Sovyetler Birliği’nin Orta Doğu’ya ulaşmasının önündeki engellerden biri olacaktı. 

Darbenin ardından Musaddık “vatana ihanet” suçlamasıyla askeri mahkemede yargılandı ve 3 yıl hücre hapsine mahkum edildi. Musaddık hücre hapsinin ardından ev hapsine alındı ve ölene dek ev hapsinde kaldı

‘YAKIN MÜTTEFİK’TEN ‘BÜYÜK ŞEYTAN’A DÖNÜŞÜM: 1979 DEVRİMİ 

İran ile ABD’yi düşman haline getiren olaylar 1979 yılında yaşandı. Şah, Musaddık’ın devrilmesinin ardından kısa süre için İran içinde otoritesini artırmıştı ve hedefi İran’ı hızlı şekilde modernleştirecek reformlar yapmaktı. Ancak Şahın reform hareketleri çok hızlı ve sert olduğu için İran toplumunda tepkiyle karşılanıyor ve tabana ulaşmakta zorluk yaşıyordu. Tüm bu reformların beraberinde getirdiği bazı ekonomik eşitsizlikler, İranlılar arasında bazı rahatsızlıklara sebep olmuştu ve Şaha yönelik eleştiriler başlamıştı. Tam da bu noktada doğrudan İran Şahına bağlı olan gizli polis gücü SAVAK devreye girdi. Şaha karşı eleştiri yapanlar SAVAK tarafından gözaltına alınıyor ve hatta sorgulamalar sırasında yapılan işkenceler sebebiyle muhaliflerin bir kısmı hayatını kaybediyordu. 

Humeyni, kendisini İran’a getiren Air France uçağından iniyor

Şahın reform girişimleri, İran’da önemli bir tabana sahip olan din adamlarını da rahatsız etmişti. Ülkedeki artan baskı ortamında Şah Muhammed Rıza Pehlevi, birçok kişinin gözünde bir “Amerikan kuklası” olarak görülmeye başlanmıştı. 1979’da İran’da büyük protestolar patlak verdi. Şaha bağlı güvenlik güçleri ilk etapta bu protestoları kanlı şekilde bastırmaya çalışsa da adeta cin şişeden çıkmıştı ve İran Şahının ülkeden kaçmak dışında farklı bir alternatifi bulunmuyordu. Şah, protestoların ardından İran’an kaçtı ve kanser tedavisi için Amerika Birleşik Devletleri’ne sığındı. Şahın kaçmasının ardından Fransa’daki sürgününden dönen Ayetullah Humeyni, kısa süre içinde ülkenin başına geçti ve İran İslam Cumhuriyeti ilan edildi. Kısa süre içinde Şahın hayata geçirdiği reformlar iptal edildi ve protestocu gruplar arasında en organize gruplardan biri olan ve “Mollalar” olarak tanımlanan din adamları İran’ın başına geçti. Bu durum ABD ve İran arasındaki en büyük kırılma oldu. 1979 devriminin ardından ABD, İran’da “Büyük Şeytan” haline geldi. 

444 GÜN SÜREN REHİNE KRİZİ 

İran’da 1979 yılında yaşanan devrimin ardından ABD ile İran arasındaki ilk gerginlik, Tahran’da bulunan ABD Elçiliğinin basılması oldu. 4 Kasım 1979’da bir grup İranlı üniversite öğrencisi Tahran’daki ABD Büyükelçiliğine baskın düzenleyerek 52 Amerikalıyı rehin aldı. İstekleri Şahın yargılanmak üzere İran’a iade edilmesiydi ve ABD Başkanı Jimmy Carter bunu reddederek İran’a ağır yaptırımlar uyguladı. Kriz, 444 gün sonra Cezayir’in arabuluculuğunda imzalanan bir anlaşma ile çözüldü. ABD, dondurduğu İran varlıklarını (yaklaşık 8 milyar dolar) serbest bırakmayı kabul etti ve İran’ın iç işlerine karışmamayı garanti etti. İran Şahı, 1980 yılında ABD’den ayrılarak Mısır’a gitti ve burada hayatını kaybetti. Yaşanan rehine krizi, dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter’ın ikinci dönem başkanlık şansını yok etti ve Carter’ın ardından ABD’nin başına Ronald Reagan geçti. 

Göstericiler Humeyni’nin ‘Casus yuvası’ olarak tanımladığı ABD elçiliğinin duvarlarına tırmanıyor

1988: 655 SEFER SAYILI UÇUŞ 

1980’li yıllarda ABD ve İran arasındaki mevcut durumu daha da kötü hale getiren olaylar yaşandı. 1983’te, Lübnan’ın Beyrut kentindeki bir askeri üste, patlayıcı yüklü iki kamyon 241 ABD askerinin ölümüne neden oldu. ABD, yaşanan olaydan İran destekli Hizbullah’ı suçladı. Reagan yönetimi İran’ı “terör destekçisi devlet” olarak suçlamaya başladı. 1988’de ABD Donanması’na ait bir geminin Basra Körfezi’nde bir İran mayınına çarpması ve 10 denizcinin yaralanmasıyla gerilimler yeniden tırmandı. Bu olay, her iki ülkenin de birbirlerinin petrol tankerlerini hedef aldığı İran-Irak Savaşı sırasında gerçekleşti. ABD, savaş gemisinin mayına çarpmasının ardından İran’a yönelik “Peygamber Devesi Operasyonu”nu başlattı. Yapılan saldırılarda İran donanması ve İran’ın Basra Körfezi kıyısındaki petrol altyapısı hedef alındı. 

Temmuz 1988’de bir ABD savaş gemisi; Tahran’dan Dubai’ye uçan İran Hava Yolları’na ait 655 sefer sayılı yolcu uçağına “yanlışlıkla” güdümlü bir füze fırlattı. Vurulan uçaktaki 290 kişinin tamamı hayatını kaybetti ve bu olay ABD ve İran arasındaki en büyük kırılmalardan biri oldu. 

2002: İRAN ‘ŞER EKSENİ’NE DAHİL EDİLDİ 

1990’lı yıllarda ABD; rejimi zayıflatmak, silah ve nükleer teknoloji edinimini yavaşlatmak umuduyla İran’a yönelik yaptırımları artırdı. 1995’te Clinton yönetimi İran’a tam bir petrol ve ticaret ambargosu uyguladı. Ancak 2001 yılında ABD’de yaşanan 11 Eylül saldırılarının ardından tüm durum değişti. ABD, İran’ı terörü destekleyen diğer devletlerle aynı kefeye koydu. Başkan George W. Bush, 2002 yılındaki konuşmasında İran, Irak ve Kuzey Kore’yi “şer ekseni” olarak tanımladı ve İran rejimini agresif bir şekilde kitle imha silahları peşinde koşmak ve halkını baskı altında tutmakla suçladı. 

2020: SÜLEYMANİ SUİKASTI 

Bush’un “şer ekseni” konuşmasından aylar sonra, İran’ın uluslararası yaptırımlara ve ticaret ambargolarına rağmen, Batı hükümetlerinin silahlanma amacı taşıdığını söylediği bir nükleer programı aktif olarak sürdürdüğü ortaya çıktı. BM Güvenlik Konseyi’nden İran’a uranyum zenginleştirmeyi durdurma kararı çıkmış olsa da Tahran nükleer tesisleri işletmeye devam etti. 

Süleymani, 28 Şubat’ta ABD/İsrail saldırısı sonucunda hayatını kaybeden eski İran Dini Lideri Ali Hamaney ile oldukça yakın ilişkilere sahipti. Hameney, Süleymani’nin cenaze namazında ağlamıştı

2015 yılında, on yıllık müzakerelerin ardından ABD; Avrupa Birliği, Çin ve Rusya ile birlikte İran’ın nükleer programını kısıtlaması karşılığında cezalandırıcı ekonomik yaptırımları azaltmayı öngören Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nı (JCPOA) imzaladı. 2018’de Başkan Donald Trump, JCPOA anlaşmasından çekildi ve İran’a ağır yaptırımlar uygulanması emrini verdi. İran ise buna karşılık uranyum zenginleştirme programını yeniden başlattı. Gerilimin giderek tırmanmasının ardından 2020 yılında Trump’ın emriyle İran Devrim Muhafızları Ordusunun en önemli komutanlarından birisi olan Kasım Süleymani’ye Irak’ta suikast düzenlendi. Süleymani, ABD insansız hava araçlarının saldırısında hayatını kaybetti. 

2025: ‘GECE YARISI ÇEKİCİ’ OPERASYONU 

ABD ve İran arasında mevcut savaş durumundan önceki son gerilim 2025 yılında yaşandı. Hamas’ın İsrail’e yönelik gerçekleştirdiği 7 Ekim saldırılarının ardından İsrail’in Gazze ve Lübnan’ı hedef alan saldırıları savaş suçu boyutuna ulaştı. İsrail, bu saldırılar kapsamında haziran ayında İran’a yönelik saldırılar düzenledi ve bunun sonucunda İran’da çok sayıda üst düzey isim hayatını kaybetti. İran ise cevap olarak İsrail’e yönelik füze saldırılarına başladı. 12 gün süren çatışmalar, ABD’nin B-2 bombardıman uçaklarıyla İran nükleer tesislerini hedef almasının ardından yapılan ateşkesle sonuçlandı. “Gece Yarısı Çekici” adı verilen bu saldırıların ardından ilerleyen süreçte takvimler 28 Şubat 2026’yı gösterdiğinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başladı. İlk gün İran lideri Ali Hamaney ve devrimin üst düzey isimleri öldürülürken, ilerleyen günlerde de İran çok sayıda kilit kadrosunu kaybetti. İran saldırılara yine füzelerle cevap verdi ve ABD’nin bölge ülkelerindeki üslerini vurdu. Bir aylık yoğun çatışmanın ardından 7 Nisan’da girilen “kırılgan ateşkes” süreci devam ederken 14 ve 15 Haziran’da aktarılan haberlerle ABD ve İran’ın savaşı sonlandıracak kalıcı bir ateşkes için anlaştığı bilgisi paylaşıldı. ABD Başkanı Donald Trump ve İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi de anlaşmaya varıldığını doğruladı. Sürecin nasıl sonuçlanacağını ise zaman gösterecek. 

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin İran ile anlaşmayı imzaladığını ve Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tamamen açık olacağını duyurmuş, Tahran yönetimi ise mutabakat zaptının cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde imzalanacağını bildirmişti.

Sosyal medya hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulunan Trump, ABD-İran mutabakatı kapsamında Tahran yönetiminin ‘asla nükleer silah sahibi olamayacağına dair anlaşmaya vardığını’ kaydetti.

300 MİLYON DOLAR İDDİASINI YALANLADI

“Ayrıca ABD’nin İran’a 300 milyon dolar ödediği haberi de Demokratlar tarafından uydurulmuş sahte bir haberdir” diyen Trump’ın mesajında ‘Demokratlar’ için İngilizce’de ‘aptal’ anlamına gelen ‘dumb’ ile ‘Democrats’ kelimelerinin birleşiminden oluşan ‘Dumokrats’ ifadesini kullanması dikkat çekti.

ABD ile İran arasında devam eden barış görüşmeleri kapsamında İran’ın yeniden yapılanması amacıyla 300 milyar dolarlık fon ayrılacağı iddia edilmişti.

“OBAMA’NIN İMZALADIĞI ANLAŞMAYI FESHETMEM ÇOK ÖNEMLİYDİ”

Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi’ne katılmak üzere İsviçre’nin Cenevre kentine ulaşan Trump’ın Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la görüşmesinin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada İran’ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini söylemişti.

Trump, “Asıl mesele buydu çünkü muhtemelen olsaydı kullanırlardı. (Eski ABD Başkanı Barack) Obama’nın imzaladığı anlaşmayı feshetmem çok önemliydi çünkü bu, nükleer silaha giden yoldu. ABD için korkunç bir anlaşmaydı” diye konuşmuştu.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Nihai anlaşma henüz şekillenmedi Binyamin Netanyahu: İsrail’i yok olmaktan kurtardık
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

ABD ile İran arasında aylardır süren gerilimin ardından varılan anlaşmanın sahadaki ilk yansımaları görülmeye başladı. İran basınında yer alan haberlere göre, ABD’nin deniz ablukasını kaldırma kararının ardından İran’a ait ticari ve enerji taşımacılığı yapan gemiler, daha önce riskli olarak değerlendirilen bölgelerden sorunsuz şekilde geçiş yaptı. Gelişme, küresel enerji piyasaları ve bölgedeki deniz ticareti açısından dikkatle takip ediliyor.

İLK GEMİLER GEÇİŞİNİ TAMAMLADI

Yarı resmi İran haber ajansı Fars News Agency tarafından yayımlanan haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın mutabakat sonrasında deniz ablukasının kaldırılması yönünde talimat verdiği belirtildi.

Habere göre, bu kararın ardından İran bandıralı bazı gemiler abluka uygulanan bölgeyi herhangi bir müdahale veya engellemeyle karşılaşmadan geçti. Böylece anlaşmanın deniz trafiğine ilişkin ilk somut etkisi ortaya çıkmış oldu.

PETROL TANKERLERİ VE TİCARİ GEMİLER HAREKETE GEÇTİ

İran medyasında yer alan bilgilere göre, çok büyük ham petrol taşıma kapasitesine sahip bir VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan başka bir gemi açık sulardan İran limanlarına doğru seyrini sürdürdü.

Ayrıca İran petrolü taşıyan bir tanker de Umman Denizi üzerinden ihracatın gerçekleştirileceği limana doğru hareket etti. Bu gelişme, İran’ın enerji ihracatının yeniden normalleşebileceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.

Uzmanlar, deniz taşımacılığındaki hareketliliğin devam etmesi halinde bölgedeki ticari faaliyetlerin ve enerji sevkiyatlarının kısa sürede eski temposuna kavuşabileceğini değerlendiriyor.

MUTABAKATIN DETAYLARI NETLEŞMEYE BAŞLADI

ABD ile İran arasında anlaşmaya varıldığı ilk olarak Şahbaz Şerif tarafından duyurulmuştu. Açıklama, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, taraflardan da peş peşe doğrulamalar geldi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, iki ülkenin mutabakat üzerinde uzlaştığını teyit ederek anlaşma zaptının 19 Haziran’da İsviçre’de imzalanacağını açıkladı.

Trump, ABD’nin İran’a 300 milyon dolar ödediği iddiasını yalanladı

TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILACAK

ABD Başkanı Donald Trump da yaptığı açıklamada İran ile barış anlaşmasının tamamlandığını ifade ederek, bölgesel ticaret açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının derhal kaldırılacağını duyurdu.

Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle kullanılabilecek olması, enerji piyasalarında yakından izlenen gelişmeler arasında yer alıyor.

İSRAİL’DE TARTIŞMALARA YOL AÇTI

ABD-İran mutabakatının yalnızca iki ülke arasındaki ilişkilerle sınırlı kalmayıp bölgesel güvenlik dengelerini de etkileyeceği değerlendiriliyor. Özellikle anlaşmanın Lübnan boyutuna ilişkin açıklamalar, İsrail’de siyasi ve askeri çevrelerde yeni tartışmaların başlamasına neden oldu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde kontrol altında tuttuğu bölgelerden çekilmeyeceğini savunurken, anlaşmanın bölgedeki güç dengelerine nasıl yansıyacağı konusunda farklı görüşler ortaya çıktı.

İsrail’in ABD-İran mutabakatından rahatsız olduğu iddia edildi
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

Büyük zirve krizlerle başladı…

G7 ortaklarının büyük kısmına son aylarda defalarca hakaret eden Donald Trump, eski hırslarını yeniden canlandırdı ve bir dönem saygı duyuyor gibi göründüğü liderlerle yeni tartışmalar başlattı.

TRUMP GERİLİMİ GÜNDEMDE

Trump’ın son dönemdeki öfkesinin temelinde, liderlerin ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşa katılmayı reddetmesi yer aldı.

Trump’ın hafta sonu Tahran ile bir anlaşma yapıldığını duyurmasının ardından, bu konu zirvede odak noktası haline geldi.

Ancak gerçekte ABD Başkanı’nın G7 ile ilişkileri, ilk dönemindeki gerilim dolu zirvelere kadar uzanan yıllardır süregelen bir eziyete dönüştü.

EN KARMAŞIK İLİŞKİ MACRON İLE

ABD’nin en sadık müttefiklerini temsil eden diğer liderler çoğu zaman Donald Trump’ın bu darbelerini görmezden gelmeye çalıştı ancak bazıları artık karşılık vermeye başladı.

Donald Trump, bu yılki zirveye ev sahipliği yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u G7 liderleri arasında en uzun süredir tanıyan isim konumunda bulunuyor.

Bu nedenle ilişkileri en karmaşık olanı olarak öne çıkıyor; bir gün karşılıklı bir saygı gösterisi sunulurken, ertesi gün Macron’un evliliğine yönelik bir laf atılabiliyor.

Yıllarca Donald Trump ile başa çıkma yeteneğiyle gurur duyan Macron, son zamanlarda Amerikalı mevkidaşına karşı daha bıkkın bir tavır sergiledi.

KANADA İLE TİCARET VE ‘EYALET’ GERİLİMİ

Geçen yıl Donald Trump ile Kanada Başbakanı Mark Carney arasında işler, Trump’ın Carney’nin selefi Justin Trudeau ile olan acı ilişkisine kıyasla iyi başladı.

Ancak ticaret konusundaki anlaşmazlıklar ve Carney’nin bu yılın başlarında Davos’ta yaptığı sert konuşma Donald Trump’ın fikrini değiştirmesine yol açtı.

Trump son zamanlarda, Kanada’yı ABD’nin 51. eyaleti yapma tehdidine atıfta bulunarak lideri ‘Vali Carney’ olarak çağırmaya başladı.

STARMER ARTIK ‘BİR WİNSTON CHURCHİLL DEĞİL’

Avrupa’da hiçbir lider Donald Trump ile bağ kurmak için İngiltere Başbakanı Keir Starmer kadar zaman harcamadı.

Geçen yılın büyük bölümünde bu çaba işe yarıyor gibi göründü.

Ancak Starmer’ın Trump’ın İran’la olan savaşını destekleme konusundaki isteksizliği ilişkinin bozulmasına neden oldu ve Donald Trump artık Başbakanı “bir Winston Churchill değil” diyerek küçümsedi.

ALMANYA İLE İLİŞKİLER DE DARBE ALDI

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Beyaz Saray’a Donald Trump’ın Almanya doğumlu büyükbabasının doğum belgesini getirerek iyi bir ilk izlenim bıraktı.

Ancak Trump’ın Avrupa’daki gözde liderlerinden biri olma statüsü, İran savaşını sorgulaması ve ABD’nin “İran yönetimi tarafından aşağılandığını” söylemesinin ardından darbe aldı.

MELONİ BİLE ÖFKEDEN KAÇAMADI

Avrupa’da Donald Trump ile en çok aynı çizgide olan lider olan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni bile, İran’la savaşa katılmayı reddetmesinin ardından bu yılın başlarında başkanın hayal kırıklığından kaçamadı.

Meloni daha sonra Donald Trump’ın Papa 14. Leo’ya yönelik saldırılarını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

G7’NİN EN YENİ ÜYESİ TAKAİCHİ

G7’nin en yeni üyesi, şu ana kadar Donald Trump’ın öfkesinden büyük ölçüde kaçmayı başaran tek isim oldu.

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, hayatını kaybeden Başbakan Şinzo Abe ile olan ortak bağlarının da yardımıyla Donald Trump ile yakın bir kişisel ilişki geliştirmeyi görev edindi.

Ancak Trump, Japonya’nın İran savaşına katılmayı reddetmesini eleştirmeye devam etti ve bu yıl Oval Ofis’teki bir toplantı sırasında Pearl Harbor hakkında yapılan zamansız bir şaka Japonya’da hoş karşılanmadı.

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi

İran ile ABD, savaşı sona erdirmek için anlaşmaya vardı.

Anlaşma 19 Haziran’da, İsviçre’de imzalanacak.

Kana doymayan İsrail, iki ülkenin anlaşmasından rahatsız.

İSRAİLLİ AŞIRI SAĞCI BAKAN RAHATSIZ

İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, ABD’nin İran ile yaptığı anlaşmanın kendilerini bağlamayacağını söyledi.

Ben-Gvir, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

“TRUMP’IN ANLAŞMASI BİZİ BAĞLAMAZ”

“ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşması bizi bağlamaz. İsrail, Amerika Birleşik Devletleri’ne tabi değildir ve biz bağımsız, egemen bir milletiz.

Görevimiz İsrail vatandaşlarına, İsrail Savunma Kuvvetleri askerlerine, Yahudi halkına ve binlerce yıllık sürgün boyunca zulüm görmüş ve katledilmiş Yahudilere karşı tarihi sorumluluğumuz gereği, İsrail topraklarındaki Yahudilere güvenliği sağlamaktır.”

“İSRAİL BİR MUZ CUMHURİYETİ DEĞİL”

Ben-Gvir, ABD Başkanı Donald Trump’a minnettarlığının altını çizerek şunları yazdı:

“Şunu vurguluyoruz: ABD’yi seviyoruz ve Başkan Trump’a minnettarız. Yine de İsrail Devleti bir muz cumhuriyeti değildir.

Bu sözleri Başbakan’a her zaman söylüyorum ve her önemli tarihi dönemeçte kapalı kapılar ardında tekrarlıyorum: Tarihi anlarda, tarihi bir karar verilmelidir.

Pozisyonum nettir: Güvenliğimizi garanti altına almayan bu anlaşmaya ortak değiliz ve bu anlaşma bizi hiçbir şekilde bağlamaz.

“ÇEKİLMEMELİYİZ”

Hizbullah’ın tamamen tasfiye edilmesinden daha az hiçbir şeye razı olmamalıyız; savaşçılarımızın ele geçirdiği ve terör altyapısından temizlediği hiçbir topraktan çekilmemeliyiz; kuzeydeki yerleşim yerlerinin çitlerinde binlerce teröristin oturduğu bir duruma geri dönmemeliyiz ve kesinlikle İsrail Devleti’ne yöneltilen ateş karşısında bir an bile sessiz kalmamalıyız.

Şunu açıkça belirtmeliyiz: Lübnan’dan İsrail’e doğru fırlatılan her drone, İHA veya füze, Dahiye’ye bir İsrail saldırısıyla sonuçlanacaktır. Sadece birkaç ay önceki caydırıcılık dengesi buydu ve bundan hiçbir şekilde ödün vermemeliyiz.

“YAHUDİ’NİN SESSİZ KALDIĞI GÜNLER GERİDE KALDI”

Ve her şeyden önce bunu herkese açıkça ilan etmeliyiz: İsrail halkı 3 bin yıllık bir halktır; uzun bir yoldan korkmayan ebedi bir halktır; evrenin yaratıcına inancımız tamdır; anavatanına güçlü ve gururlu bir şekilde dönmüş, artık düşmanlarının karşısında başını öne eğmeye niyeti olmayan güçlü ve gururlu bir halkız. Yahudi’nin darbe alıp sessiz kaldığı günler geride kaldı. Bir daha asla.”

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi

ABD ile İran arasında görüşmeler devam ederken gözler ABD’nin bölgedeki müttefiki İsrail’e çevrilmiş durumda. 

İsrail Eski Başbakanı Yair Lapid, bu kapsamda dikkat çekici ifadelerde bulundu. 

“İSRAİL’İN SAVAŞ HEDEFLERİNDEN HİÇBİRİNİ GERÇEKLEŞTİRMİYOR”

Lapid, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran konusunda başarısız olduğunu kaydetti.

“Şu anda şekillenen anlaşma, İsrail’in savaş hedeflerinin hiçbirini gerçekleştirmiyor.” ifadesini kullanan Lapid, Tahran yönetiminin ayakta kaldığını, füze programının devam ettiğini ve İran’ın nükleer programını yeniden inşa edebileceğini aktardı.

“NETANYAHU’NUN TAM BAŞARISIZLIĞI”

Lapid, bunun Netanyahu’nun tam başarısızlığı olduğunu ve İsrail’i ulusal güvenliği konusunda talimatlar alan bir uydu devlet haline getirdiğini, hiçbir basın toplantısı, medya manipülasyonu veya yapay zeka videosunun bu başarısızlığı gizleyemeyeceğini ifade etti.

İSRAİL ANLAŞMA NEDENİYLE ENDİŞELİ YORUMU

İsrailli siyaset ve güvenlik yetkilileri, ABD ile İran arasında imzalanmak üzere olan anlaşmanın İsrail’de endişeye yol açtığı yorumunda bulundu.

İsrail’in i24 televizyonunun haberine göre, İsrailli yetkililer, anlaşmanın Tahran yönetimini güçlendireceğini ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını kısıtlayacağını kaydetti.

ABD ve İran’ın çatışmayı sonlandıracak bir anlaşmaya çok yakın olduğu aktarılıyor.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)