Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – ABD, Meksika ve Kanada’nın ortaklaşa ev sahipliği yaptığı 2026 Dünya Kupası, geçmişteki turnuvalardan farklı olarak 32 ülke yerine 48 ülkenin katılımıyla gerçekleşiyor. Bu yıl yapılan turnuvada oynayan 48 takım içindeki 4 takım, tarihlerinde ilk kez Dünya Kupası’na katılıyor. Bu ülkelerden biri de 1991’de Sovyetler Birliği’nin parçalanmasının ardından bağımsızlığını kazanan Özbekistan oldu. K Grubu’nda mücadele eden ülke, ilk Dünya Kupası deneyiminde çıktığı son mücadelede Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile karşılaştı. İki ülkenin tarihlerinde ilk kez karşı karşıya geldiği bu mücadele sonucunda Özbekistan 3-1 yenilerek grubunun sonuncusu oldu ve Dünya Kupası’na veda etti. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ise tarihinde ilk kez son 32 turuna yükseldi ve İngiltere’nin rakibi oldu. 2026 Dünya Kupası, Özbekistan’ın da içinde olduğu bazı ülkeler için skandal olarak tanımlanabilecek bir dizi olayla başladı. Turnuva öncesi ABD’ye gelen Senegal ve Özbekistan millî takım kafileleri, yoğun güvenlik kontrolleriyle karşılaştı. Özbekistan millî takımı, polis köpekleri eşliğinde arandıktan sonra stada giriş yapabildi.
Bağımsızlığını kazandıktan sonra futbolun giderek geliştiği ülkenin uluslararası arenada ilk başarısı, 1994’te katıldığı ilk resmî turnuva olan Japonya’daki Asya Oyunları finalinde Çin’i 4-2 mağlup etmesi oldu. Futbola son yıllarda büyük yatırım yapan Özbek yönetimi, bunun bir sonucu olarak Dünya Kupası’na tarihinde ilk kez katılma başarısı göstermiş olsa da futbol söz konusu olduğunda ülke tarihinde bazı acı hatıralar bulunuyor. Bu acı hatıraların başındaysa 1979 yılında ülkenin en güçlü futbol takımını yok eden bir uçak kazası yer alıyor.
DEPLASMANA GİDEN UÇAK HEDEFİNE ULAŞAMADI
Takvimler 11 Ağustos 1979’u gösterdiğinde Sovyet Özbekistan’ının en güçlü futbol takımlarından birisi olan Pakhtakor, Sovyetler Birliği birinci ligindeki bir sonraki maçı için günümüzde Belarus’un başkenti olan Minsk’e gitmek üzere yola çıktı. Pakhtakor, Minsk’te oynanacak maç öncesi çıktığı 4 maçı da kazanmıştı ve takımın morali yüksekti. Oyuncular ve teknik ekip deplasman maçından zaferle ayrılmayı ve bir sonraki maça odaklanmayı hedefliyordu. Ancak bu yolculuğun son olduğunu henüz kimse bilmiyordu. Takımın, Dinamo Minsk ile yapılacak maç için Aeroflot Havayolları’na ait Tupolev Tu-134A uçağıyla çıktığı bu yolculuk, Sovyetler Birliği tarihinin en büyük spor trajedilerinden birisi oldu.
En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
Pakhtakor futbol takımını taşıyan uçak hiçbir zaman varış noktasına ulaşamadı. Ukrayna’ya kadar sorunsuz ilerleyen uçuş, havada trajik bir dönüm noktasına sahne oldu; futbol takımını taşıyan Tupolev Tu-134, Ukrayna semalarında başka bir uçakla çarpıştı. Korkunç kazada, her iki uçakta bulunan 178 kişinin tamamı yaşamını yitirdi. Pakhtakor, bu kazada teknik ekip ve oyuncuların da içinde olduğu 17 üyesini kaybetti. Yaşanan kaza Özbekistan’ı şoke etti. Son maçlarında oldukça formda olan ve Avrupa turnuvalarına katılma umudu güçlenen Pakhtakor, kadrosunun ve teknik heyetinin neredeyse tamamını kaybetmişti.
Kazanın ardından yapılan kapsamlı soruşturmada olaya karışan her iki uçağın da bir kusura sahip olmadığı tespit edildi ve sorumluların hava trafik kontrolörleri olduğu anlaşıldı. Mayıs 1980’de, Kharkiv’de görev yapan iki hava trafik kontrolörü 15’er yıl hapis cezasına çarptırıldı. Üçüncü sınıf kontrolör Nikolay Zhukovsky, birinci sınıf kontrolör Vladimir Sumskoy’un yönetiminde çalışıyordu. Suçlulardan Zhukovsky cezasının tamamını çekerken, Sumskoy altı buçuk yıl sonra serbest bırakıldı. Özbekistanlı spor tarihçisi Vladimir Safarov, kazanın resmî olarak hiç duyurulmadığını söyledi. Safarov, o dönemde olaya ilişkin Sovyet radyosunda yayınlanan bir haberde, sadece Dinamo Minsk ile Pakhtakor arasındaki maçın oynanmadığı ve yeniden planlanacağı bilgisinin yer aldığını, ölümlerden ise hiç bahsedilmediğini belirtti.
TAKIMIN YILDIZI KAZADAN SONRA KARİYERİNİ SONLANDIRDI
Yaşanan kaza, takımın uçakta bulunmayan üyeleri üzerinde de büyük bir travmaya sebep oldu. Takımın yıldız oyuncularından birisi olan Tulagan Isakov, 27 Mayıs 1979’da Dinamo Moskova ile oynanan maçta Aleksandr Novikov’un yaptığı faul sonrası ciddi bir sakatlık geçirmişti. 13 sezonda 252 lig maçında 52 gol atan Isakov, doktorların tavsiyesini dinleyerek tedavi sürecinin aksamaması için Minsk’e giden uçağa binmemişti. 2025 yılında The New York Times gazetesine verdiği röportaj sırasında kazanın ardından yaşadıklarını anlatan Isakov, “Dinamo ile tekrar oynadığımızda Novikov’u alt edeceğime kendi kendime yemin etmiştim. Daha sonra koltuk değnekleriyle takım arkadaşlarımın cenazesine katılmak zorunda kaldım. Çok ciddi bir sakatlıktı. Ama felaketten sonra Novikov Taşkent’e geldiğinde babam onu evimize davet etti ve hayatımı kurtardığı için ona teşekkür etti.” şeklinde konuştu.
Isakov, kazada hayatını kaybedenlerin anısına konuşma yapıyor
Isakov, kazanın ardından futbolculuk kariyerini sonlandırmaya karar verdi ve kulüp antrenörü olarak çalışmaya başladı. Daha sonra Özbekistan Futbol Federasyonu’nda (UFA) çeşitli görevler üstlendi ve 2025 yılında hayatını kaybedene kadar UFA Futbol Veteranları Konseyi başkanlığını yaptı. Isakov, futbolu bırakma kararını anlatırken “Biliyorsunuz, bu benim için hâlâ çok acı verici bir konu. O adamlarla 14 yıl oynadım. O zamanlar Avrasya futbolu çok farklıydı. Moskova’da iki maç varsa, orada 10 gün kalırdık. Taşkent’e geldiğimizde bizi doğrudan takım kampına götürürlerdi. Yılın 365 gününden 265 gününü o adamlarla geçirdim. Kazadan sonra ‘yeter artık’ dedim ve futbol oynamayı bıraktım. Rahatlıkla beş altı yıl daha oynayabilirdim. Onlar benim ailemdi.” dedi.
Pakhtakor futbol kulübünün yaşadığı kayıpların ardından Sovyet Futbol Federasyonu, kulübün ligden düşmesini engellemek için birinci ligde özel bir düzenleme yaptı. Takım, diğer Sovyet kulüplerinden gönüllü olarak gönderilen oyuncularla yeniden inşa edildi ve Pakhtakor, Sovyet Ligi’nde özel bir dokunulmazlık statüsü kazanarak sonraki üç sezon boyunca ligde bırakıldı. Pakhtakor, Özbekistan’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından 1992 yılında Özbekistan birinci liginin şampiyonu oldu. Şampiyon olan takımın kadrosunda babaları 13 yıl önce bir uçak kazasında hayatını kaybeden Dmitry An, Oleg Ashirov ve Alexander Korchenov yer alıyordu. Takım, günümüzde yaşanan bu felaketin izlerini hâlâ taşımaya devam ediyor ve her yıl yıl dönümünde özel anmalar düzenleniyor. Taşkent’te bulunan ve kazada hayatını kaybeden bazı oyuncuların defnedildiği Botkin Mezarlığı’nın giriş kapısında oyuncuları onurlandırmak ve anıları yaşatmak adına “Pakhtakor-79. Onları hatırlıyoruz. Onlara saygı duyuyoruz. Onlarla gurur duyuyoruz.” ifadeleri yer alıyor.
